TÜRKİYE –AB İLİŞKİLERİ 

TÜRKİYE –AB İLİŞKİLERİ  6

 Geçen haftaki yazımızda 1 Ocak 1996 yılında yürürlüğe giren gümrük birliğinden Türkiye’nin beklentilerinden bahsetmiştik. Bu hafta Türkiye’nin Gümrük Birliği’ne geçiş süresinde bu kararların içeriğinden söz edelim.

 Gümrük birliğini, yalnızca gümrük vergilerini, fonları kotaları karşılıklı olarak kaldırmak ve AB’nin ortak gümrük tarifesine uyum sağlamak gibi daha çok ticari bir oluşum şeklinde algılamak yanlış olur. Bu girişim ‘siyasi ve mali işbirliği’ni de kapsayan çok yönlü bir Gümrük vergilerinin ve eş etkili vergilerin kaldırılması bu çerçeve içinde Türkiye’nin 12 ve 22 yıllık listelerinin uygulanması sonucunda, hala yürürlükte olan vergi indirim dilimleri ve Konut Fonu Uygulaması 1 ocak 1996 da kaldırılmış olacaktır.

- Miktar kısıtlamalarının ve eş etkili önlemlerin kaldırılması.

Bu çerçeve içinde Türkiye’nin AB çıkışlı sanayi ürünlerine uyguladığı kotalarla AB tarafının Türkiye çıkışlı özellikle “tekstil ürünlerine” uyguladığı kotalar kaldırılacaktır. Ancak AB tarafından yapılacak bu uygulama, Türkiye’nin ulusal planda yapacağı hukuksal düzenlemelerin (özelliklede patent, fikri,sınai ve ticari mülkiyet, rekabet gibi yasalar)çıkartılması ve uygulanması şartına bağlanmıştır.

Entegrasyon (uyum sürecidir) Türkiye’ yi AB ile gümrük birliğine götürecek belgeler, özellikle Yunanistan’dan kaynaklanan siyasi içerikli sorunlar aşılarak 6 Mart günü Brüksel’de imzalandı. Gümrük Birliği paketi üç ana belgeyi içeriyor. Bunlar;

- Malların Serbest Dolaşımı (MSD) ile ilgili bir 1/95 Sayılı Ortaklık Konseyi Kararı,

- Ortaklığın geliştirilmesiyle ilgili Tavsiye Kararları

-  Mali konularla ilgili Deklarasyondur.

Gümrük Birliği’nin uygulamaya konmasıyla ilgili 1/95 Sayılı Ortaklık Konseyi Kararı, Gümrük Birliği’nin hayata geçirilmesi amacıyla gerekli olan hukuki ve teknik unsurları kapsamaktadır.

Bu unsurlar;

-Türkiye’ nin AB’ nin ortak gümrük tarifesine uyumu;

Bu çerçeve içinde Türkiye ile AB Pazarları arasında malların serbest dolaşımında ”Trafik sapmalarının ortaya çıkmasının önlenmesi amaçlanmıştır. Bu oyun sonucunda Türk Gümrük tarifesi giderek AB ‘nin ortak tarifesindeki gümrük oranlarına eşitlenecektir.

-AB üretim normlarına uyum sağlanması;

Bu uygulama ile AB’de uygulanan üretim normları karşılıklı ticarette uygulanır olacaktır. İSO 9000 serisi, CE markası gibi standartları taşımayan ürünler özellikle 1998 tarihinden itibaren serbest dolaşım dışına atılacaktır.

-Devlet yardımlarının sosyal ve yöresel içerikli olanları hariç kaldırılması;

Bu uygulama ile rekabeti bozucu etkileri olan ve devletin üretimi ya da ihracatı teşvik edici yardımları ilke olarak yasaklanacak ancak gelişme düzeyi düşük yörelerdeki yatırımlar için yapılan yardımlar kabul edilebilecektir.

Bu uygulamalar dışında şu konularda da düzenlemeler yapılacaktır.

-Devlet tekellerinin 2 yıl içinde AB ile uyumlu hale getirilmesi,

-AB ülkelerinde ve Türkiye’ de açılan kamu ihalelerine her iki taraf firmalarının girmesinin sağlanması,

-İthal mallarına uygulanacak iç vergilerinin yerli ürünlere uygulanan vergilerle aynı düzeyde olmasının sağlanması,

-AB’ nin yaptığı uluslar arası tercihli ticaret anlaşmalarına 5 yıl içinde uyum sağlanması,

 _ Türkiye’de iç hukuk düzenlemelerine gidilmesi

 Bu düzenlemelerin önemli ölçüde uygulamaya konulduğu Ekim 1995’ten önce taraflarca yapılacak değerlendirme toplantısında kabul edilirse, gümrük birliği 1 Ocak 1996 günü yürürlüğe girecekti. Nitekim öyle oldu. Türkiye bu dönem içinde çok önemli iç hukuk düzenlemelerini kabul etti ve yürürlüğe koydu. Bu durumda 1 Ocak 1996 günü hayata geçirildi.

 Diğer yandan, Ortaklık Konseyi’nde alınan “2/95 sayılı karar” la da, bazı hassas ürünlerde, Türkiye AB’nin düşük koruma düzeyli Orta Gümrük Tarife’sine 5 yıl içinde (1 Ocak 2001) uyum sağlayacaktır.

 Bu ürünler içinde otomobiller, otobüsler, mobilyalar, deriden yapılan eşyalar, bavullar, torbalar, çantalar bulunmaktadır. ,

 Bu uyum zamanında sağlanmıştır.

 Türk işçilerinin durumları ile ilgili olarak bilindiği gibi gümrük birliği, işçilerin serbest dolaşmasını kapsamamaktadır. Söz konusu tavsiye kararları arasında serbest dolaşım konusu bulunmamakla birlikte Avrupa’da yaşayan Türk işçilerinin sosyal güvenliklerini çalışma koşullarıyla ilgili konularda bazı düzenlemelere gidileceği ve bu işçilerin durumlarının iyileştirileceği, bu amaçla da karşılıklı ve sürekli bir diyalog oluşturulacağı tavsiye kararları içinde yer almaktadır.

YAZILAR   SAYFASI