HAREKET BÖLGESİNDE HABERLEŞME

HAREKET BÖLGESİNDE HABERLEŞME

İmparatorluk coğrafyasındaki en gelişmiş haberleşme aracı olan telgraf hatları, harbin başlaması ile birlikte Ermeni saldırılarının hedefi haline geldiler. Van ve Bitlis bölgesinde birçok hat ve posta katarları Ermenilerce tahrip edildi. Yetersiz alt yapı ve coğrafi olumsuzluklara bir de Ermeni terörü eklenince haberleşme güçlükleri hat safhaya ulaştı. Emniyet-i Umumîye Müdüriyeti'nin Van Valiliği ile yazışmalarından 10 Aralık 1914'te Reşadiye-Karcigan hattı, 20 Aralık 1914'te Reşadiye-Vastan, ve Vastan-Van telsiz telgraf hatlarının Ermeniler tarafından tahrip edildiği anlaşılmaktaydı.

Yine asker kaçağı Ermenilerin 28 Aralık 1914'te Ermeni köylülerle birleşerek Van-Gevaş telgraf hattını tahrip ve posta evrakını taşıyan jandarma erlerini pusuya düşürerek şehit ettikleri haberi alınmıştı.

III. Ordu Karargâhı ile Başkumandanlık arasında ki haberleşme öteden beri makine başında karşılıklı telgraf yazma usulüyle sağlanıyordu. Kolordular arası irtibatın temini için Koşe'de bir pırıldak tesis edildi. Köprüköy ve Hasankale telgraf merkezleri yanı sıra Tortum-Koşe arasına yeni bir hattın döşenmesi için çalışmalar başlatıldı. Taarruz başladıktan sonra Köprüköy telgraf hattının Kötek ve Sarıkamış istikametinde uzatılması için yeterli malzeme temin edilememişti. Balkan savaşından itibaren kullanılmaya başlanan sahra telefonları Kafkas cephesinde de kullanıldı. Ancak erler için bu çok yeni bir aletti. Telefonun sesinden ürkenler olduğu gibi telleri keserek çarık bağı yapanlar da görülmüştü. Savaş bölgesinde atlı süvariler ve emir subayları vasıtası ile haberleşme sağlanmaya çalışıldı.

Teknik imkânsızlıklar ve yetişmiş elaman ihtiyacı tümenlerin muhabere takımlarının teşkiline imkân vermemekteydi. Taarruzdan önce taarruz istikametleri keşfettirildi. Bölgeyi iyi bilen kılavuzlar alındı. Yukarı ve Eski Sarıkamış köyleri Çerkez'di. Bir kısmının akrabaları da Türkiye'de yaşıyordu. Sarıkamış civarındaki Rus birliklerinin hareketleri hakkında burada yaşayan köylülerden yararlanıldı.

Başkumandanlığın kıtaların haberleşme zorluklarını zamanında takdir etmesi ve gerekli önlemleri alması gerekirdi. Seyyar ordunun can damarlarını teşkil eden haberleşme hatları hareket boyunca orduyu takip edemedi. Taarruzun başladığı günlerde IX. Kolordu yanında bulunan III. Ordu Karargâhı, diğer iki kolordudan hiç haber alamıyordu. 23 Aralık 1914 tarihinde yayınlanan ordu emrinde, kolordulara derhal ordu ve diğer kolordular ile her an işleyebilir surette telgraf ya da telefon bağlantısı kurmaları emri verildiği halde harekâtın sonuna kadar X ve XI. Kolordular Başkumandanlıkla haberleşmek için hiçbir mesai sarf etmediler. Günlük emir alamayan birliklerin hareketsiz kaldıkları olduğu gibi, bütün bütün maksatsız hareketlerle günü geçiştirdikleri de oldu. Ordu ve kolorduların birbirlerinin hareketinden habersiz kaldıkları için düşmana müşterek tesir yapamadan mağlubiyete duçar oldukları gayet yerinde bir tespit olarak ileri sürülmüştür.

Dr:Ramazan  BALCI:Tarihin  Sarıkamış  Duruşması 
S:117-118   Tarih  Düşünce  Kitapları İstanbul

SARIKAMIŞ  SAYFASI