ERMENİ VE RUM İŞBİRLİĞİ

ERMENİ   VE  RUM  İŞBİRLİĞİ

Ermeniler  ve   burada  Ermeni  Patriği  Zaven  Efendi   mütareke   yıllarında  Mavri  Mira  örgütü ile  hemfikir   olarak  çalışmaya   başlamıştı.Zaven  Efendi,  Rum  Patrikhanesi’nde   ve Kiliselerde Türkler  aleyhine  toplantılara  katılmış  ve Rumlar’la  işbirliği  yapmıştı.Çünkü  Yunanlılar’la  Ermeniler’in  çıkarları  bir  Türkiye’nin  Batı’sında   öteki  de  Doğu’sunda  toprak  kazanmak  istedikleri   için  başlangıçta   çatışmamakta  idi.Gerçi  sonradan  Kuzey  Karadeniz  toprakları   konusunda  anlaşmazlık  çıkacaksa  da,  ortak  düşman   olarak  görülen  Türkler’e  karşı   besledikleri   duygular  aynı  idi.Bu  bakımdan hangisi  tarafından  olursa  olsun  Türkler’e  karşı   kazanılan  bir  başarı   ötekini   sevindiriyordu.
Bu  dönemde  bazı  zengin  Rumlar,   ekonomik  bakımdan  Ermeniler’i  desteklemişler  ve  onlara  her  türlü   maddi  yardımda  bulunmuşlardır.Mesela; Mersin’de  büyük  bir   un  fabrikasının   sahibi  ve Bağdat  Demiryolları  müteahhidi  olan  Bodusaki Atanasyadis,  Ermeni   göçmen  ve  öksüzlerine   verilmek  üzere  Ermeni  Patrikhanesine 1200  lira  yardım  yapmıştır.
İstanbul’da  zaman  zaman  yapılan   ayinlere  her  iki  taraf  ta  katılıyordu.Örneğin, 5  Ocak 1919’da Ayatiriyadi  Kilisesi’nde “Tehcir  olunan  Rum  ve  Ermeniler  için “  ortak  bir  ayin   yapılmış,  burada  konuşan Çanakkale  Metropoliti  Türklerin  mezaliminden   uzun  uzadıya  bahsetmiş  ve  Rumlar’la   Ermeniler’in   Türkler’e  karşı   birleşmelerini   istemişti.
Rumların  ve  Ermeniler’in  ortak  hareket  için   yaptıkları  çalışmalara  bazen  Museviler  de  katılıyorlardı.
Yunan  Millet Meclisi’nin,  başta  Venizelos  olmak   üzere 1920  yılının  ilk  aylarında  Ermeniler’e  tam  destek  sağladığı   görülüyordu.3-4  Şubat 1919’da  Paris  Barış  Konferansı’nda  yaptığı  konuşmada “Ermeniler’le  dayanışma   içinde  olduklarını”  belirterek  Ermeni  iddialarını  tekrarlayan  Venizelos ,  13  Mayıs 1920’de Paris  Barış  Konferansı’ndaki   çalışmaları  anlatırken  “Ümit  ederiz  ki  Başkan  Wilson,  büyük  Ermenistan  hudutlarını  cömertçe  çizsin”  ifadesini  kullanmıştı.
Ermeni  Patrikhanesi  ve  Ermeniler,  Rumlar’ın  başarılarını   kutlayarak,   onlarla  birlikte   hareket  etmek  için   hiçbir  fırsatı  kaçırmıyorlardı.Örneğin  Ermeniler,  İzmir’in  Yunanlılarca  işgalini   kutlamışlar,  Venizelos  onlara  verdiği  cevapta “Eminin  ki,  İzmir’in  Yunan  askeri  tarafından  işgali  Ermeni  Cemaatine  de   bir  hürriyet  ve  eşitlik   devresi  açacaktır”  demiştir.
Mütarekeden  sonraki  dönemde  uygun  ortamı  fırsat  bilerek   kendi  emellerini  gerçekleştirmek  için  her  türlü  işbirliğini  yapmaktan  kaçınmayan  Rumlar  ve  Ermeniler,  Karadeniz  bölgesinde  kurulması  düşünülen “Pontus  Devleti”  ve  Doğu  Anadolu’da kurulması  düşünülen “Büyük  Ermenistan”  sınırlarının   özellikle “Trabzon”da  çatışması  üzerine   anlaşmazlığa  düşmüşlerdi.


Selahattin  TANSEL:Mondros’tan  Mudanya’ya  Kadar  S.100-101

www.ermenisorunu.gen.tr:Rum-Yunan-  Ermeni  İşbirliği

ERMENİLER  SAYFASI